Başkale'deki Dereiçi travertenlerinde Van YYÜ'den Doç. Dr.
Çetin Yeşilova, nın yaptığı incelemede su kaynaklarının azalmasıyla
travertenlerin yok olma riski taşıdığını belirtti. Yeşilova, korumanın yeterli
olmadığını, travertenlerin yeniden canlandırılması gerektiğini belirtti.
VAN Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi
Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova, Başkale
ilçesindeki Pamukkale travertenlerine benzer teraslı yapısıyla dikkat çeken
Dereiçi travertenlerinin, su kaynaklarının azalması nedeniyle yok olma
tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Aktif traverten alanlarının her
geçen yıl azaldığını belirten Doç. Dr. Çetin Yeşilova, bölgenin yalnızca koruma
altına alınmasının yeterli olmadığını, travertenlerin yapılacak çalışmalarla
yeniden canlandırılması gerektiğini ifade etti. Barındırdığı tarihi ve doğal
güzelliklerle turistleri ağırlayan Van'da gizli kalmış doğa harikalarından biri
de Başkale'ye 35 kilometre uzaklıktaki Dereiçi Mahallesi'nde bulunan
travertenler. Denizli'nin Pamukkale ilçesindeki doğal oluşumlara benzerliğiyle
dikkat çeken fakat onlar kadar geniş bir alana dağılmayan Başkale'deki
travertenler, güvenlik nedeniyle yıllarca kaderine terk edildi. Çok fazla
bilinmese de yaz aylarında travertenleri görmek ve burada fotoğraf çektirmek
isteyen turistler bölgeye geliyor ancak travertenler, suyunun zamanla yer
değiştirmesi ve azalması sebebiyle kısmen kurumaya başladı. Van YYÜ Mühendislik
Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova,
üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından
desteklenen yüksek lisans tez projesi kapsamında Dereiçi travertenlerinde
incelemelerde bulundu.
Travertenlerin önemli bir bölümünün su kaynaklarının
azalması nedeniyle pasif duruma geçtiğini ifade eden Doç. Dr. Yeşilova,
"Kaynak alandaki suyun azalması, azalan suyla birlikte çatlakların
tıkanması ve bazı noktalarda suyun çıkışının engellenmesi. Su çıkamadığı için
yeni traverten oluşumları gerçekleşmiyor. Bunun sonucunda aşınma süreçleri
başlıyor. Gördüğümüz gibi travertenler ufalanıyor, parçalanıyor ve ayrışıyor"
dedi.
'KARSTİK BOŞLUKLAR TESPİT EDİLMELİ'
Bölgedeki bir diğer önemli sorunun karstik boşluklar
olduğunu belirten Doç. Dr. Yeşilova, bu boşlukların zamanla çökmelere ve
traverten çevresinde dolin benzeri yapıların oluşmasına neden olduğunu
belirterek, "Bunları da belirlememiz lazım. Bu tehlikelerin belirlenmesi
amacıyla yüksek lisans tez projesi başlattık. Öncelikli hedefimiz, bölgedeki
karstik boşlukları sismik çalışmalarla tespit edip, tehlike olan bölümlerini
kapatıp insan erişimine kapatılmasını amaçlıyoruz. Bu alanların risk taşıdığını
bilimsel verilerle ortaya koyacağız" diye konuştu
.'TRAVERTENLER YENİDEN CANLANDIRILMALI'
Karstik boşlukların belirlenmesinin ardından su
kaynaklarının özelliklerinin araştırılması gerektiğini vurgulayan Doç. Dr.
Yeşilova, "Suyun kalitesi, kalsiyum karbonat çökelme indisleri ve diğer
problemleri çözdükten sonra bir sondaj yapılıp suyun yüzeye çıkarılması ve bu
suyun travertenlere üzerine verildikten sonra travertenlerin yeniden eski
canlılığına kazandırılması gerekiyor. Bunları yaparken insan etkileşimini
minimumda tutmak gerekiyor. Çünkü traverten dediğimiz olgu yıllarca, onlarca
yılda çok az kalınlıkta çökelen birimler. Bunların üzerine insanları
çıkardığınız zaman 10 yılda çökelen birimi bir ayak darbesiyle yok edebilmektedir.
Bu yüzden buraların üzerinde insan etkileşimiyle sınırlandırılması
gerekiyor" dedi.
'SADECE KORUMA ALTINA ALMAK YETERLİ DEĞİL'
Doç. Dr. Yeşilova, "Burası koruma altına alındı. Ancak
burayı koruma altına almak tek başına bir anlam ifade etmiyor. Gördüğünüz üzere
her taraf kurudu, her taraf artık aşınma süreçleri başladı. Burayı yeniden
canlandırmadığımız sürece belli bir zaman aralığında yok olacaktır. Geçmiş
yıllarda da buraya geldim. Her geçen yıl aktif traverten teraslarının
azaldığını görüyorum. Bunun temel nedeni ise kaynak suyunun azalması"
dedi.